چون ديوان ، كردار او را بديدند ، سر از گفتار او برتافتند و بسيارى از ايشان انجمن بكردند تا او را از ميان بردارند . چون تهمورس از كار ايشان آگه شد ، برآشفت و به فرّ پروردگار گيهاندار ، كمر را ببست و گرز گران برداشت . از آن سوى نيز نرّه ديوان و افسونگران و جادوگران سپاهى « 1 » با ديو سياه كه پيشاپيش ايشان روان بود ، به جنگ تهمورس شدند و فرياد ايشان به هوا خاست . جنگ در گرفت و تهمورس به زودى توانست دو گروه از ايشان را به افسون بند كند و ديگران را نيز به گرز گران نابود بساخت . و بدين سان تهمورس بر گروه ديوان پيروز گشت و ديوان را در بند ، به خوارى و زارى بكشيدند . « 2 » ديوان كه چنين ديدند ، به جان خود زينهار خواستند و تهمورس را گفتند : ما را مكُش تا تو را هنرى نو بيآموزيم كه به كارَت آيد . تهمورس ايشان را آزاد ساخت و آن ديوان ، نوشتن ِ نزديك به سى زبان چون رومى و پارسى و سغدى و چينى و پهلوى را به تهمورس بيآموختند « 3 » و دلش را به فروغ دانش روشن

--> ( 1 ) - در برخى جنگها ، از جادوگران استفاده مىشده است . چنان كه بعداً خواهد آمد ، افراسياب در جنگ با ايرانيان از جادو بهره مىگرفت . در دوره‌هاى متأخر نيز نظير مغول و قاجار مواردى ذكر شده است . ر . ك . لغت‌نامه دهخدا ، ماده جادو . ( 2 ) - طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 115 - 114 بلعمى ، تاريخ بلعمى ، ج 1 ، ص 129 مجمل التواريخ و القصص ، ص 39 مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 56 گرديزى ، زين الأخبار ، ص 32 - 31 . ميرخواند از تاريخ جعفرى روايت مىكند كه تهمورس به دست خود 1480 ديو بكشت . روضة الصفا ، ج 1 ، ص 515 . ( 3 ) - حكيم فردوسى مىنويسد كه ديوان ، نوشتن به 30 زبان را به او آموختند ، ليك تنها از 6 زبان نام مىبرد . در سنت پارسيان گفته شده كه ديوان 7 قسم خط را به تهمورس آموختند . ر . ك . خرده اوستا ، ص 176 مينوى خرد ، ص 43 پرسش 26 بند 23 . اما در تواريخ تنها گفته شده كه وى نخستين كسى بود كه به پارسى نوشت . ر . ك . طبرى ، تاريخ طبرى ، ج 1 ، ص 115 بلعمى ، تاريخ بلعمى ، ج 1 ، ص 129 مجمل التواريخ و القصص ، ص 39 ابن بلخى ، فارسنامه ، ص 28 مسكويه ، تجارب الامم ، ج 1 ، ص 56 ثعالبى ، تاريخ غررالسير ، ص 43 نويرى ، نهاية الإرب ، ج 10 ، ص 148 ، جوزجانى ، طبقات ناصرى ، ج 1 ، ص 135 . خيام مىنويسد كه وى به مردمان دبيرى آموخت . نوروزنامه ، ص 13 .